Қасқыр — қауіпті әрі ақылды жыртқыш бейнесі ежелден бері және қазіргі күнге дейін Еуразия халықтарының мифологиясындағы ең маңызды рәміздердің бірі болып келеді. Қазақстан аумағындағы қасқыр культі тек түріктер келгеннен кейін ғана пайда болды деген пікір бар. Алайда соңғы жылдары ғалымдар жасаған жаңалықтар бұл жыртқыштың бейнесі ежелгі Жетісуды мекендеген тайпалардың мифологиясында қола дәуірінде, яғни кем дегенде 4 мың жыл бұрын-ақ болғанын дәлелдейді.

Адамдардың, адам-қасқырлардың немесе қасқыр бетпердесі мен құйрығы бар құбылғыш бейнелер Танбалы тас, Құлжабасы, Аққайнар және басқа да петроглиф шоғырларында бейнеленген.

Қасқырлардың мінез-құлқын, әсіресе ұрыста, қайталауға тырысқан ерлер одағы туралы тарихи және этнографиялық деректер аз емес. Жазбаша деректерде қасқыр культі жайлы алғашқы мәліметтер б.з.д. XVII ғасырға жатады — Хаттусили І патшасының әскеріне арнаған үндеуінде ол жауынгерлерінен: «қасқыр тектестер сияқты біртұтас болуды» талап етеді.

Геродоттың жазбаларында скифтердің солтүстігінде өмір сүрген невр халқы туралы айтылады. Онда жас жігіттер белгілі бір жасқа келгенде үйлерінен кетіп, уақытша қасқырға айналғандай болады — олардың мінезін қайталап, тіпті қасқыр бетпердесін киеді. Скифтер мен көне герман тайпаларының да ерлер одақтарының мүшелері қасқырға айналатын болған.

Кейбір Еуразия халықтарында қасқыр мерекелері де болғаны туралы мәліметтер сақталған. Бұл мерекелерде басты кейіпкерлер қасқыр болып киінген жас жігіттер болған. Мұндай дәстүрлер Кавказдың дидойларында және татарларда кездеседі. Қасқыр күндері әдетте қараша-желтоқсан айларында аталып өткен.

Еуразия мифологиясындағы ортақ тағы бір сюжет — ұрпақ бастаушыны (кейде оның егізін) қасқырдың асырауы. Мысалы, көне иран аңызында қасқырдың патша Кирді асырағаны айтылады. Рим аңызы бойынша, Капитолийлік қасқыр Ромул мен Ремді тәрбиелеген. Қытайдың VII ғасырдағы жылнамасында түріктердің арғы атасы туралы баяндалады: жау шапқыншылығынан соң тірі қалған жалғыз ұлды қасқыр асырап, кейін сол қасқыр әйелге айналып, он ұл туып, солардан түрік халықтары тараған делінеді. Қасқырды қастерлеуге байланысты бұл аңыздар мен дәстүрлердің ізі қазіргі күнге дейін жеткен.

Аққайнарда табылған адам-қасқыр бейнесі және бір-бірімен бетпе-бет тұрған қасқырлар бейнесі бірнеше мыңжылдық бойы түрлі тайпалар мен халықтар арасында ерекше құрметке ие болған. Бұл бейнелерге қола дәуірінде де, сақ кезеңінде де, орта ғасырларда да табынған. Мүмкін сондықтан да олар осы күнге дейін сақталып қалған. Бұл көріністер әскери полигонның жанындағы қолжетімі қиын жерде орналасқан, жету оңай емес. Алайда бұл суреттердің көшірмелерін «Арқалан» паркінде көруге болады.